06 jul 2011

EXIT BAPO, MAAR WAT DAN?

Reageren uitgeschakeld POLITIEK

BS#10 De een noemt het ontziebeleid, de ander – iets minder respectvol – ouwelullendagen. Werknemers in het onderwijs hebben vanaf hun 52e recht op extra vrije dagen. Althans: nu nog wel. Deze bapo-regeling (bevordering arbeidsparticipatie ouderen) ligt zwaar onder vuur. De Tweede Kamer wil er een streep doorzetten. Terecht of niet? En zo ja, hebben we alternatieven?

‘Er moet een eind komen aan de klaagcultuur’
“Onhoudbaar, want onbetaalbaar. Dat is de bapo-regeling. Het valt niet uit te leggen aan de inmiddels fameuze Henk & Ingrid dat bijna 5 procent van het geld dat voor het middelbaar beroepsonderwijs bedoeld is, de komende jaren opgaat aan deze regeling. In 2014 is 4,4 procent van de totale werkkracht in het middelbaar beroepsonderwijs niet meer inzetbaar via het arbeidsproces. Schokkende cijfers: bijna 1 op iedere 20 docenten.
Ik heb geen onderwijsverleden; kijk met een frisse blik naar de sector. Ik trek me ook niets aan van bijvoorbeeld de PVV die dit ‘leraartje pesten’ noemt. Dat is het niet; sommige docenten zijn domweg verwend. Men praat elkaar in de lerarenkamer te veel na; er moet echt een eind komen aan deze klaagcultuur. Doordat ik nu de knuppel bewust in het hoenderhok gegooid heb, komt de zaak hopelijk wat meer in beweging.
Afschaffen van de bapo-regeling is geen kille bezuinigings-operatie, zoals de bonden vrezen. Ik vind dat de vrijkomende middelen ingezet moeten worden voor duurzame inzetbaarheid. Doel daarvan is onder meer het bevorderen van de instroom en doorstroom van jonge, enthousiaste docenten. Mijn motie roept weerstand op, vooral bij oudere docenten. Maar zelf zie ik de afbouw van de regeling juist als iets positiefs: met de vergrijzing in aantocht wordt de regeling te duur en hebben we alle docenten nodig voor ieder lesuur.
Wat ik vind van de kritiek, dat wij als politici ons niet moeten mengen in het sociale domein of dat we de botte bijl hanteren door een motie in te dienen? Ik vraag me sterk af of het proces op gang zou zijn gekomen wanneer ik die niet had ingediend. Minister Van Bijsterveldt zegt dat ze mijn zorg goed begrijpt en bereid is de oproep onder de aandacht te brengen van de Stichting van het Onderwijs. Ik zal de oproep van de minister en de uitvoering door de sociale partners de komende tijd nauwlettend volgen.”

Ton Elias, Tweede Kamerlid VVD en initiatiefnemer motie ‘tegen’ bapo

‘Politici en media scoren over de rug van de leraar’
“Onze achterban staat zacht gezegd niet te springen bij het afschaffen van de bapo-regeling. We spreken daar al veel langer over, onderling en met de werkgevers. Het is duidelijk dat de regeling duur is en steeds duurder wordt. Ik vind ook dat er over alternatieven nagedacht mag worden. Misschien wel ‘moet worden’. Maar als wij instemmen met het afschaffen van de regeling voor de huidige ‘oude garde’, dan worden we onherroepelijk teruggefloten. Ik kan me dat voorstellen: die mensen hebben daar naar uitgekeken en zeggen terecht dat ze daar recht op hebben. Bovendien is de leeftijdsgrens een tijd terug al met 2 jaar verhoogd. Ik denk dat er met jongere docenten best te praten valt over alternatieven, bijvoorbeeld een budget dat ze onafhankelijk van hun leeftijd ergens in de loop van hun carrière kunnen inzetten. Wanneer ze jonge kinderen hebben of als sabbatical. Maar de huidige generatie 50-plussers heeft die extra dagen simpelweg hard nodig. Ja, om de werkweek door te komen. Het is geestelijk en fysiek uitputtend werk. Als de bapo-regeling deze mensen helpt om het nog een jaar of 8 of 10 vol te houden, dan is dat toch alleen maar winst? Anders ben je die ervaring en arbeidskracht kwijt. Ik vind dat de politiek en ook de media deze kwestie op onfatsoenlijke wijze behandelen. Als je hoort in welke bewoordingen VVD’er Elias over docenten spreekt – klaagcultuur, verwend – dan is dat bijna onbeschoft. Ook de media presenteren het bewust op verkeerde wijze: als extra vrije dagen voor de leraar die ‘toch al zoveel vakantie heeft’. Tja, dat is goedkoop. Makkelijk scoren ook. Over de rug van de leraar. Laat journalisten eens een reportage maken over bedreigingen in de klas. Of over alle onderwijshervormingen die docenten de voorbije jaren over zich heen hebben gekregen. Dan krijgen mensen een waarheidsgetrouw beeld van de zwaarte van het vak.”

Wilfred Muis, voorzitter onderwijsbond UNIENFTO en oud-docent

‘We moeten het veel slimmer organiseren’
“Als je mij op de man af vraagt wat ik vind van de motie van Elias, dan zeg ik: dat is een botte-bijl-aanpak. Het is niet aan politiek Den Haag om een streep te zetten door zo’n regeling, dit is iets waar sociale partners samen uit moeten komen. En dat zou ook zonder politieke bemoeienis gebeurd zijn, want regelingen zoals de bapo zijn simpelweg niet houdbaar. Niet betaalbaar.
We zitten in een spannende overgangsfase op de arbeidsmarkt: door de vergrijzing, ontgroening en de veranderde leefpatronen van mensen gaan zo’n beetje alle bestaande zekerheden op de schop. Belangrijkste is dat we met minder mensen meer moeten doen. Dus is iedereen nodig; ook ‘oudere’ werknemers. Een regeling als bapo – waarbij mensen vrije dagen krijgen vanaf een bepaalde leeftijd om het werk langer vol te houden – is niet meer van deze tijd.
Wat dan wel? We moeten het veel en veel slimmer organiseren. Ook daarbij speelt een aantal trends een rol: werk en privé lopen meer door elkaar, collectieve afspraken op sectoraal niveau maken plaats voor individuele arbeidsvoorwaarden, en de roep om duurzaamheid – people, planet, profit – onder jongere werknemers wordt sterker en sterker. Dit alles leidt ertoe dat de dialoog tussen werkgever (of leidinggevende) en de individuele werknemer belangrijker wordt. Maatwerk dus. Dat gaat verder dan de cao à la carte; ik noem het wel eens de ‘derde generatie keuzesystemen’. Inspelen op de groeiende behoefte aan flexibiliteit onder bedrijven en scholen én onder werknemers. Alleen zo kunnen we mensen duurzaam – dat wil zeggen gezond, met plezier, en productief – aan de slag houden tot hun 70e. Werk moet ook voor ouderen leuk zijn.”

Hans van der Steen, directeur arbeidsvoorwaardenbeleid werkgeversvereniging AWVN

‘Wij moeten uit die slachtofferrol’
“Ik ben 34 en ben nog niet bezig met de bapo-regeling. Sterker nog: ik heb even moeten opzoeken wat het nu eigenlijk is. Ik zie en hoor van oudere collega’s om me heen dat ze de extra vrije uren goed kunnen gebruiken. We hebben een mentaal uitputtend vak. Ik kom uit de horeca, maakte daar dagen van 12 uur, en dacht dat dat hard en zwaar werk was. Maar op een of andere vreemde manier is het leraarschap intensiever. Ik rijd nu vaak op vrijdag met een zwaar hoofd naar huis; het kost veel energie om continu alert te zijn, te discussiëren met de jongeren. Bovendien is het werk nooit af.
De leraar heeft bergen vakantiedagen, maar ik durf te zeggen dat dat niet voor niets is. Begrijp me niet verkeerd: lesgeven is prachtig. Ik heb een aanvullende opleiding gedaan om te mogen lesgeven en ben er trots op. Ik zou graag zien dat mijn collega’s dat ook zijn. Kom uit die slachtofferrol, verdedig je niet langer op feestjes en partijen, maar wees trots op de school en je werk. Laten we eens ophouden met dat gezeur over die regelingen en onderwijsmethoden. We werken nu eenmaal in een sector waar iedereen – de hele maatschappij – een mening over heeft. Daar moeten we ons niets meer van aantrekken.
Maar heel soms denk ik wel eens: het lijkt of de leraar, die toch al op de grond ligt, nog even een trap na krijgt. Ik vind dat de bapo-regeling gewoon moet blijven bestaan. Als ik op vrijdag werk en zie dat een oudere collega een bapo-middagje ‘opneemt’, dan denk ik: dat heeft ‘ie vast dubbel en dwars verdiend. Ik zou de politiek mee willen geven: als de bapo verdwijnt, zijn die ouderen straks vaker ziek. Dat kost net zoveel geld. En over de klaagcultuur: ik ben het met Elias eens dat die bestaat. Maar de leraar verwend? Ik werk hard en verdien minder dan de meeste hbo-afgestudeerden. Elias durft wel wat te roepen tijdens een lerarentekort, zeg. Noem dat maar een frisse blik. Als je een knuppel in het hoenderhok gooit, raak je niet alleen de zwakke hoentjes. Dan raak je ze allemaal!”

Harm den Dekker, mbo-docent/stagebegeleider en oud-docent van het Jaar

‘Hopelijk is dit niet de zoveelste kille bezuiniging’
“Laat ik positief beginnen: ik vind de toevoeging bij de VVD-motie – om het geld dat vrijkomt bij afschaffing van de bapo te gebruiken voor andere instrumenten met hetzelfde doel – sympathiek. Bovendien ben ik het eens met de gedachte dat zo’n regeling niet meer van deze tijd is. Laten we wel zijn: tegenwoordig ben je met 52 jaar niet oud. Vroeger kreeg vader een krantje en een pijp, nu lopen hele volksstammen nog een marathon op hun 60e. Dus de bapo-regeling is misschien qua vormgeving achterhaald, maar niet zozeer qua doel. Ik vind dat we moeten zoeken naar andere manieren om dat doel – duurzame inzetbaarheid – te bereiken.
Maar… ik vind het ronduit een slecht idee om de ene regeling af te breken voordat we een fatsoenlijk alternatief hebben.
Dan bekruipt mij weer het akelige gevoel dat we hier slechts met de zoveelste kille bezuinigingsoperatie van doen hebben. En daar verzetten wij ons bij De Unie fel tegen. In plaats van de beperkte bapo-regeling wil ik pleiten voor een meer inhoudelijke benadering van het ‘probleem’ in het onderwijs. Waarom is het vak zo zwaar voor 55-plussers? Is dat omdat ze al 30 jaar hetzelfde doen? Zijn jongeren mondiger geworden? Te mondig misschien? Of zijn de onderwijsmethoden in de voorbije decennia te vaak veranderd zonder op resultaten te wachten? Met andere woorden: misschien zijn de docenten murw gebeukt. Al die inhoudelijke aspecten moeten deel uitmaken van een nieuwe regeling. Een nieuwe aanpak om mensen langer fit en vitaal voor de klas te houden. Die investering betaalt zich echt wel uit.”

Rendert Algra, voorzitter vakbond De Unie

 

written by
The author didn‘t add any Information to his profile yet.
Comments are closed.